Sandomierz jest miastem powiatowym w województwie świętokrzyskim. Położony jest nad Wisłą. Liczy 24,8 tys. mieszkańców.

Prawa miejskie posiada od 1227 roku.

Panorama

Rynek  klimaty.blox.pl

Pierwsze wzmianki historyczne o Sandomierzu pochodzą z XII wieku. Stolica księstwa od 1146 roku do XIV wieku.

Spalony w 1204 roku przez księcia halickiego Romana. Wraz z lokacją miejską otrzymał między innymi: 228 łanów, bezpłatny wrąb do lasów, eksploatację Wisły na długość mili, uprawniał do wybudowania mostu i pobierania mostowego, ustanawiał prawo składu towarów idących tranzytem oraz dawał prawo targów i jarmarków. Niszczony w 1241 i 1259 roku przez Tatarów. W 1332 roku kupcy sandomierscy otrzymali zwolnienie od opłat myta w całym kraju i od ceł przy sprowadzaniu towarów z Węgier. Stolica województwa i ośrodek powiatowy od XIV wieku do 1795 roku. Zniszczony w 1349 roku przez Litwinów. W 1366 roku Sandomierz uzyskał prawo składu śledzi i soli. W drugiej połowie XVI wieku liczba domów w mieście osiągnęła 560. W 1570 roku odbył się tu zjazd różnowierców. W 1578 roku pracowało w mieście 155 rzemieślników i 26 gorzelników. Rocznie, z Rusi na Śląsk, przepędzano około 5 000 wołów, kwitł handel zbożem, powstawały spichlerze. Mieszczanie zawiązali cech flisaków i zorganizowali budowę statków rzecznych. W ciągu roku odbywało się 12 jarmarków, z których 3 mogły trwać przez 14 dni. Do 1650 roku otrzymał 30 przywilejów i dekretów zwalniających mieszczan od cła. Zniszczony w 1656 roku podczas najazdu szwedzkiego. W 1663 roku liczył tylko 361 domów. Zacięte walki z Austriakami w 1809 roku.

Ośrodek powiatowy od 1816 roku. Stolica biskupstwa od 1818 roku. W 1820 roku liczył 367 domów i 2 470 mieszkańców. Zniszczony podczas I wojny światowej. W latach 1939-44 Niemcy wymordowali około 2 000 mieszkańców.

"Widok Sandomierza od strony Wisły" pędzla Józefa Szermentowskiego

Zachowały się: ratusz XIV, XVI, XVII wiek, bazylika katedralna pod wezwaniem Narodzenia NMP XIV, XVII, XIX wiek, masjonaria, tak zwany Dom Długosza (obecnie Muzeum Diecezjalne) XV wiek, zespół klasztorny Dominikanów: kościół pod wezwaniem św. Jakuba XIII, wschodnie skrzydło klasztoru XIII, XVII wiek; zespół klasztorny Benedyktynek: kościół pod wezwaniem św. Michała XVII, XVIII wiek, domek kapelana XVIII wiek, klasztor XVII, XX wiek, budynek furty XVIII wiek; zespół klasztorny Reformatów: kościół pod wezwaniem św. Józefa XVIII wiek, mur wokół dziedzińca z kapliczkami i bramką XVIII wiek, klasztor XVII, XVIII-XIX wiek; kościół pod wezwaniem św. Pawła XV, XVII, XVIII wiek, dzwonnica XVIII wiek, plebania XVII, XIX wiek, kościół szpitalny pod wezwaniem Świętego Ducha XV, XVIII wiek, szpital XVII, XIX wiek, kolegium jezuickie, tak zwane Collegium Gostomianum XVII, XIX wiek, synagoga XVIII wiek, fragmenty murów miejskich z basztami i Bramą Opatowską XIV, XVI wiek, kamienica Oleśnickich XVIII wiek, domy w rynku XVI-XIX wiek, drewnane dworki XIX wiek, spichlerz XVII, XX wiek.

Ratusz    klimaty.blox.pl

Katedra Narodzenia NMP   www.klimaty.blox.pl

Dom Długosza

Kościół św. Jakuba   klimaty.blox.pl

Collegium Gostomianum

Brama Opatowska   klimaty.blox.pl

Kamienica Oleśnickich   klimaty.blox.pl

W Sandomierzu zachował się (częściowo) zamek królewski na krawędzi doliny Wisły. Zbudowany został w stylu gotyckim przez Kazimierza Wielkiego, w miejscu drewnianej warowni piastowskich książąt sandomierskich. Przebudowany w stylu renesansowym na wzór Wawelu przez króla Zygmunta Starego około 1520 roku. Często gościli w nim polscy królowie. Ograbiony i wysadzony w powietrze przez Szwedów w 1655-56 roku. Ocalało zachodnie skrzydło.

Ocalałe skrzydło zamkowe

Demografia: 1350 rok - 3 tys., 1820 r. - 2,5 tys., 1913 r. - 6,5 tys., 1921 r. - 6,8 tys., 1939 r. - 10,2 tys., 1946 r. - 8,4 tys., 1961 r. - 13,4 tys.